dilsiz - murat pay

aynalar, panolardaki ayrıntılar, hayranlık duyduğum insanlar, musiki ve geleneksel sanatlarla dolu, dopdolu bir film izledim dün gece. uzun zamandır izlemeye niyetliydim zaten, vizyondayken de teşebbüs ettim fakat kısmet olmamıştı. hiç vakit kaybetmeden başta saydıklarım hakkında tek tek yazmak istiyorum. hislerim taze olduğu için bu yazı biraz uzun olabilir. :)

film izlerken görüntüye sık sık odaklanmak sinematografiye merak sardığım zamanlardan kalma bir alışkanlık. bundan zevk aldığımı itiraf edebilirim. aynaları görünce de hemen kafama not ettim bahsetmek üzere. bir filmde ayna kullanılarak yapılmış bir kamera oyunu görmek beni çok heyecanlandırıyor. aynaların görüntüyü ve o esnada yaşanan olayı daha etkili kıldığını düşünüyorum.

panolardaki ayrıntılardan kastım da şuydu: bir sahnede selma ve sami sanıyorum eminönü otobüs duraklarındalar. durağın kenarındaki reklam panosunda ise ahmet uluçay’ın röportajlarından oluşan kitabın reklamını görüyoruz :) kitabın yönetmen murat pay için de önemli yeri olduğunu biliyorum, o yüzden çok şık bir hareket olmuş.

hayranlık duyduğum insanlara gelecek olursak, başta murat pay –ama ona ayrıca değineceğim- mim kemal öke ve sedat anar’dan bahsedeceğim kısaca. mim kemal öke de sedat anar da baktığınızda oyuncu olarak sivrilmiş isimler değil o yüzden oyunculukları hakkında yazmayacağım.

mim kemal öke, çok geç tanıdığım ve birebir tanışmak için can attığım insanlardan. kısa bir google turu yaparsanız hakkında biraz bilgi edinebilirsiniz zira biyografisine girecek olursam çıkamam. mim kemal öke’yi benim için bu kadar ilham kaynağı kılan şey çağı kendisine ayak uydurtmuş olması. böyle bir ifadenin tabiri caiz midir bilemiyorum. baktığımda yirmi birinci yüzyıla yakışan bir isim olduğunu düşünüyorum fakat bunu çağa ayak uydurarak değil, çağı kendine uydurarak sürdürüyor olduğu kanaatindeyim. elbette yanılma payım var, çünkü dediğim gibi yakından ya da birebir tanımıyorum, maalesef :)

sedat anar’a gelecek olursak, aslında filmde sadece iki kere, sokak müzisyeni olarak görüyoruz onu. konuk oyuncu kategorisinde sayılabilir. fakat ondan bahsetme fırsatı bulmuşken es geçmek istemedim. sedat anar’ı lise ikide sınıfta bir hocam “tanıyor musunuz” diye sorduğunda googleladıktan sonra tanımaya ve dinlemeye başladım. aynı yıl aynı hocam sayesinde birebir tanışma imkanım da o oldu ve o zamandan beri sevdiğim ve konserlerini neredeyse hiç kaçırmadığım bir ağabeyimdir. edebi geleneğimizin önemli isimlerinin şiirlerini santuruyla besteliyor, tanımıyorsanız acilen tanımanızı tavsiye ederim. gerçi benim bloğumu okuyan herkes tanıyordur diye tahmin ediyorum. müzik kariyerinde sokaklarda müzik yaparak başlamış, o yüzden filmde de bu rol tam oturmuş. eminim rol yapma ihtiyacı duymamış ve herhangi bir zorluk yaşamamıştır. :)

filmimiz hat sanatı üzerinden işliyor hikayesini. ustanın öğrencisine filmdeki olaylar doğrultusunda davranışlarının nasıl şekillendiğini gördükten sonra geleneksel sanatlar söz konusu olunca sık sık duyduğum bir cümleyi fısıldadım kendime: aşk olmadan meşk olmaz. tabii buradaki aşk, önceki yazımda varlığıyla ilgili şüphelerimin olduğunu söylediğim aşk değil. buradaki aşkın varlığını sorgularsam imanımdan olurum sanırım. bu konunun filmde nasıl işlendiği konusuna girecek olursam bütün hikayeye değinmem gerekir, o yüzden yapmayacağım. fakat şu kadarını söyleyebilirim ki filmdeki diyaloglar, cümleler özenle seçilmiş. defterinize unutmamak üzere yazmak isteyeceğiniz cümleler olabilir. filmin geneline işlemiş olan “apaçık göstermek yerine sezdirmek” ile ilgili de ufak bir diyalogla karşılaşabilirsiniz.

son bir parantez olarak murat pay’dan bahsetmek istiyorum. onunla tanışma hikayem de yine liseden başka bir hocam sayesinde olmuştu. ahmet uluçay’dan bahsettiğimiz bir program düzenleyip ağırlamıştık yönetmenimizi. ahmet uluçay benim için çok ayrı bir yerde durduğu için direkt kanım ısınmıştı. sonra merak edip filmlerinden “maşuk’un nefesi”ni izlemiştim. dilsiz’in tarzı da, konuyu işleyiş biçimi de bana hep o filmi hatırlattı. bence bu bir yönetmen için çok değerli bir şey, bir tarz oturtabilmiş. “özgün” diyoruz galiba terimsel olarak böylelerine. bir yönetmen için yönetmen sıfatını hak etmenin gereğinin de özgün olmak olduğunu düşünüyorum, belki de haddimi aşarak. ama zaten bu blog işleri haddi aşma işleri, mazur görmek zorundasınız :)

dilsiz ile ilgili yazmak istediklerim bu kadardı, konuşmak istediklerim oysa çok çok fazlası. mesela dilsiz neden vardı filmde? asansör neden ilkinde bozuldu da sonrasında sıkıntı çıkarmadı? kilo mu verdi sami? kilo verdi mi bilmem ama hafiflediği kesin. izledikten sonra benim de hafiflediğim kesin. teşekkürler murat pay, “sinemamız” diyebileceğimiz filmler yaptığınız için!