le feu follet - louis malle

 her bir diyalogu teker teker saatlerce tartışılabilir filmler bulmak kolay olmuyor. o yüzden bu filmi önüme çıkaran internet sitelerine ve şiddetle öneren arkadaşıma teşekkürle başlayayım. 

    her şeyden önce, filmimizin bir fransız filmi olduğunu göz önünde bulundurmalıyız. bu adamlar aşk, tutku, şarap, estetik -liste uzatılabilir- işlerini filmlerinde oldukça ciddiye alıyor. bütün bunların yanında bu filmle ilgili konuşmak istediklerim daha çok insani duygular üzerine olacak gibi, şimdiden uyarmalıyım.

 

    filmin henüz ilk on beş dakikasında kulağımıza çok iyi bildiğinizi yahut aşina olduğunuzu düşündüğüm piyano notaları çalınıyor. siyah beyaz bir fransız filmine piyanodan daha çok yakışan pek az şey vardır diye düşünüyorum.

 

    adamımız alain, bir zamanlar içkiye olan düşkünlüğünden ötürü şimdilerde bir tedavi merkezinde bulunuyor. doktoru ve yakın çevresinin iyileştiğine dair ısrarına rağmen orada kalmaya devam etmek istiyor. sebebi ise oldukça basit bir cümle ile özetliyor: “hayatla yeniden yüzleşecek kadar cesur değilim.” muhatabının tepkisizliği üzerine ekliyor: “sence korkak mıyım?” ve işte, bildiklerinin acımasızca ama oldukça olağan bir şekilde yüzüne vurulduğu cevabı alıyor: “hayır, mutsuzsun.”

mutluluğun olmama durumunun her zaman mutsuzluk olarak değerlendirilmemesi gerektiğine inanan biri olmama rağmen alain abimizin bu durumu hakkında yorum yapmama kararı aldım.

 

    evet alain, hayatın yavaşlığından sıkılıp hızlandırma tutkusuyla dolup taşan, fakat eski bir dostunun ifadesiyle aslında gençliğe yapışıp kalan ve yetişkinliği reddeden biri, her anlamda “çaresizce yalnız” bir beyefendi. içinde var olan hayatı idare edebiliyor, o hayat içinde bir yerlerde dik durduğu sürece.

 

    ve kadınlarımız.. lydia, dorothy, solange, eski dost duborg’un eşi, diğer bazı eski dostlar ve hepsine “rağmen” -bence alain’i anlamak söz konusu olsa buna en yakın olan arkadaşı- sergide yakaladığımız ablamız. alain, görünen o ki kendini en açık ve net şekilde onun evinde, onun çevresine ifade edebiliyor. onların anlayıp anlamamış olmasının ufacık bir önemi yok sanıyorum.

 

    adamımız, objektif olarak açıklayabileceğimiz bütün çekiciliğine rağmen onlar için bir hayalet olmayı tercih ediyor olmalı. eşinin kendinden kıtalarca uzakta onsuz mutlu bir hayat sürmesi ise pek umurunda değil gibi, en azından bir aşamadan sonra.

 

    etrafında yaşadığı küçük olaylar zinciri sürekli daha büyüğü eklenerek alain’in boğazına dayanıyor olmalı ki verdiği savaşı uzatmakta pek hevesli görünmüyor.

 

    “bir zamanların efsane alain leroy’u” bütün o muameleleri, dünyanın etrafında dönerken başını döndürmesini ve “arınmışlığının sonunun kısırlık” olmasını hak etmiş miydi?

 

    bütün sevinçlerini, acılarını, tarihleri, saatleri, bütün düzenini bir bavula tıkıp kapatacak noktaya gelene kadar neredeydiniz? “güneş gözünü acıttığı için gölgeleri savunan” kişi alain olsa da, güneşin ortalardan çekilip gölgeleri yok ettiği zamanlarda neredeydiyseniz orası hiçbir yerdi.

“….çünkü beni sevmediniz, çünkü sizi sevmedim.”

 

    her şey bir o kadar yakın, her şey bir o kadar uzak! hayat elimizi uzatsak dokunabileceğimiz kadar yakınımızda, biz ise elimizi uzatamayacak kadar korkak ya da mutsuz olmak tarafında kalıyoruz. alkol çözüm değil, kaçıp gitmek çözüm değil, içine dönmek çözüm değil, geri dönmek değil… geçip giden yıllar ömürden. beklemek onurlu bir eylem olduğu kadar yıkıcı, asıl nokta neyin beklemeye değer olduğuna karar vermekte olsa gerek.

 

    söylemek istediğim her ne kadar bundan çok daha fazlası olsa da, bir kısmını kendime saklamak istedim. etrafımızda onlarca alain, onlarca dorotyh, onlarca solange var, biz de muhtemelen bunlardan en az biriyiz.

 

    filmin beni en çok vuran cümlelerinden biriyle bitirmek isterim, umarım okuyan herkes filmi izlemek isteği duyar. hoş aksi halde de kaybedilecek bir şey vardıysa kaybeden ben olmam ;)

 

“ben de sizin gibi girip içinde uyumak varken bir anıtın önünde uyumayı hiç komik bulmuyorum bayım.”